25 Nisan 1920 ile 27 Ekim 1923 tarihleri arasında görev yapan Muvakkat İcra Encümeni ve 5. İcra Vekilleri Heyeti ardından ilan edilen Cumhuriyeti takiben hükümeti kurma görevi Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından Malatya Milletvekili İsmet İnönü'ye verildi. 3 Mart 1924'de Hilafetin ve bu nedenle de şerie ve evkaf vekaletinin ve ayrıca erkan-ı harbiye-i umumiye vekaletinin kanunla kaldırılması üzerine yeni bir kabine oluşturulması için İnönü başbakanlıktan çekildi.
Program: 30.10.1339 Güvenoylaması: “ Kullanılan oy: 165 Kabul: 165
I. İnönü Hükümeti Bakanlar Kurulu 30.10.1923-06.03.1924
Başvekil ve Hariciye Vekili
Mustafa İsmet İNÖNÜ (Malatya)
Şer’iye Vekili
Mustafa Fevzi SARHAN (Saruhan)
Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekili
Fevzi ÇAKMAK (İstanbul)
Dahiliye Vekili
Ahmet Ferit TEK (Kütahya)
Maliye Vekili
Hasan Fehmi ATAÇ (Gümüşhane) 30.10.1923-02.01.1924
Mustafa Abdülhalik RENDA (Çankırı) 02.01.1924-06.03.1924
Müdafaai Milliye Vekili
Kazım ÖZALP (Karesi)
İktisat Vekili
Hasan SAKA (Trabzon)
Adliye Vekili
Seyit Bey (İzmir) 30.10.1923-06.03.1924
Maarif Vekili
İsmail Safa ÖZLER (Adana)
Nafıa Vekili
Ahmet Muhtar CİLLİ (Trabzon) 30.10.1923-19.01.1924
Süleyman Sırrı Bey (İstanbul) 19.01.1924-06.03.1924
Sıhhiye Vekili
Refik SAYDAM (İstanbul)
Mübadele, İmar ve İskan Vekili Mustafa Necati UĞURAL (İzmir)
I. İnönü Hükümeti Programı
Muhterem Arkadaşlar Reisicumhur Hazretleri tarafından intihab-ı umdeyi acianeme tevdi buyurulan vekilleri Meclis-i Alice tasvip buyurmak suretiyle ishar buyurdu unuz teveccühe Hükümet namına arz ve teşekkür ederim. Hükümet, muvaffakiyetini daima Meclis-i Ali’nin müzaheret ve itimadında istinat bularak ve ondan kuvvet alarak arayacaktır.
Arkadaşlar,takip edece imiz hareket, hutut-u esasiyesi itibariyle bütün dünyaca malumdur. Mevki-i iktidarda ve mevki-i mesuliyette bulunan ekseriyet fıkrasının millete arz etti i ve milletin tasvip etti i umdeler ve Meclis-i Ali’nin inkişaf ve terakki için, huzur ve müsalemet için öteden beri musırran iltizam etti i esaslar; Cumhuriyet Hükümetinin hattı hareketi olacaktır. Dahilde huzur ve emniyeti ve terakki ve inkişafı temin etmek için Cumhuriyet Hükümeti, kemali azim ve metanetle kemali ısrar ve takip ile hareket edecektir.
Cumhuriyet Hükümetinin münâsebat-ı hariciyede üç sülesası Türkiye Cumhuriyetinin mevcudiyetini ve temamiyetini sa lam tutarak menâfi-i hayatiyesini gözönünden ayırmamak esası dahilinde müsalemeti, huzuru, hüsnü münasebatı mümkün oldu u kadar tevsi ve teyit etmekten ibarettir. Hem hudutlarımızla ve kendileri ile muahedatı imza edip safahatını tatbik etmekte oldu umuz ve di er taraftan ve henüz münasebata girmedi imiz devletlerle samimi bir dostluk tesis için bütün kuvvetimizi sarf edece iz. Görece imiz hüsnüniyete fazlasıyla mukabele edece iz. Bu esaslar dahilinde Türkiye Cumhuriyeti menafi-i hayatiyesini muhafaza etmek için son derecede dikkatli olacaktır.
Muhterem arkadaşlar, Meclis-i Ali’nin daima ishâr etti i temenni ve arzu etti i netice sözden ziyâde iş yapılmasıdır. Cumhuriyet Hükümeti sözden ziyâde iş yapmak fiiliyat ve tatbikat ile size ve milletinize emniyet bahş olmak için bütün kuvvetini sarfedecektir. Şiarımız faaliyet, gayret, iş yapmak arzusudur. Sizin müzaheretinizi istirham ederim ki bu müzaheret tefiki ilahiye de vesile-i tecelli olacaktır.
Cemİl X Atİlla TaŞ
